ေရြွစည္းခံုေစတီ
ပုဂံျပည့္ရွင္ အေနာ္ရထာမင္း (ေအဒီ ၁၀၄၄-၁၀၇၇) တည္ထားကိုးကြယ္ခဲ့တဲ့ စြယ္ေတာျ္မတ္ေစတီ (၄)ဆူထဲမွာ တစ္ဆူအပါအ၀င္ ျဖစ္ပါတယ္.....
အေနာ္ရထာမင္းႀကီးစတင္တည္ထားခဲ့ေသာ ေစတီေတာ္ကို က်န္စစ္မင္းႀကီး (ေအဒီ ၁၀၈၄-၁၁၁၃)မွ အျပီးသတ္ေအာင္ တည္ထားကိုးကြယ္ခဲ့ပါတယ္.....
 |
| ေစတီေတာ္ႀကီးအား အေရွ့ေျမာက္ေထာင့္မွ ဖူးျမင္ရပံု (၂၀၁၀၊ စက္တင္ဘာ) |
ေညာင္ဦးျမိဳ့ရဲ့ အေနာက္ေျမာက္ယြန္းယြန္း ဧရာ၀တီျမစ္ရဲ့ အေရွ.ေတာင္ျမစ္ကမ္းပါး သဲေသာင္ျပင္မွာ တည္ထားပါတယ္.....
 |
| ေရြွစည္းခံုေစတီေတာ္ျမတ္အား ေ၀ဟင္မွ ဖူးေျမာ္ရပံု(Google Map မွ ကူးယူပါသည္။) |
ပုဂံဘုရားမ်ားရဲ့ အဆိုအရ "တန္ခိုးမွာ ေရြွစည္းခံု" ဆိုတဲ့အတုိင္း ေစတီေတာ္ႀကီးမွာ တန္ခိုးေတာ္အနႏၱႏွင့္နဲ့ ထူးျခားျပည့္စံုပါတယ္.....
ေစတီေတာ္ႀကီးကို
အေ၀းကဖူးေျမာ္တဲ့ အခါ ကုန္းျမင့္ေပၚတည္ထားတယ္လို့ ထင္ရေပမယ့္ တကယ္တမ္းေတာ့
က်ယ္ျပန့္တဲ့ သဲေသာင္လြင္ျပင္မွာ တည္ထားပါတယ္.....
 |
| ပုဂံေညာင္ဦးလမ္းမႀကီးေပၚမွ ေစတီေတာ္ႀကီးအားဖူးျမင္ရပံု(၂၀၁၀၊ စက္တင္ဘာ) | |
|
|
အေဆာက္အဦးအမ်ိဳးအစားမွာ ေျမစိုက္ေစတီအမ်ိဳးအစား(Stupa Type) ျဖစ္ပါတယ္.....
ေရြွစည္းခံုေစတီရဲ့ ဗိသုကာလက္ရာဟာ ေနွာင္းေခတ္ေစတီေတာ္ေတြရဲ့ စံနမူနာတစ္ခုျဖစ္ပါတယ္....
ေစတီေတာ္ႀကီးဟာ စတုန္းရန္းပံုသ႑ာန္ပႏက္(Square Plan)ရိွပါတယ္....
ေအာက္ေျခအနားတဖက္စီဟာ ၁၆၀ ေပ စီရွည္လ်ားပါတယ္.....
 |
ေရြွစည္းခံုေစတီေတာ္ ပႏက္ပံု
(ဗိသုကာဌာန၊ရန္ကုန္နည္းပညာတကၠသိုလ္(၁၉၇၄)တြင္ တိုင္းတာေရးဆဲြသည္) |
ျမင္မားတဲ့ ေလးေထာင့္ပစၥယံသံုးဆင့္ (Three Square Terraces)မွာ ေစတီေတာ္ႀကီးကို ပိုမုိျပီး ခန့္ျငားထည္၀ါေစပါတယ္....ေစတီေတာ္ႀကီးမွာ စုစုေပါင္း ဥာဏ္ေတာ္ (Total Height) မွာ ၁၆၀ ေပ ျမင့္မားပါတယ္.....
 |
ေရြွစည္းခံုေစတီေတာ္ ေဘးတိုက္ျမင္ရပံု
(ဗိသုကာဌာန၊ရန္ကုန္နည္းပညာတကၠသိုလ္(၁၉၇၄)တြင္ တိုင္းတာေရးဆဲြသည္) |
ပစၥယံတိုင္း၏ မ်က္ႏွာစာေလးဘက္စလံုး အလယ္တြင္ နတ္ေလွခါးမ်ား(Stairways)၊ မုခ္တန္ေဆာင္းမ်ား(Arches)၊ ေထာင့္တိုင္းတြင္ေထာင့္ေစတီရံမ်ား(Corner Stupas)၊
ေထာင့္ကလသအိုးမ်ား(Corner urns)၊ ေထာင့္ျခေသၤ့မ်ား(Corner figures of twin-bodied Lion) ႏွင့္ တန္ဆာဆင္ထားပါတယ္.....
ပစၥယံမ်ား၏ ပတ္ပတ္လည္တြင္ ၅၅၀ဇာတ္နိပတ္ (550 Jataka Plaques) သရုပ္ေဖာ္ထားသည့္ စဥ့္ကြင္းရုပ္ခ်ပ္မ်ားႏွင့္ အလွဆင္ျခယ္မွဴန္းထားပါတယ္.....
ပစၥယံမ်ားသံုးဆင့္လံုးမွာ ခိုနန္းႀကိဳးမ်ား (Projections)ႏွင့္ ပနံတင့္စြာ လွပေနပါတယ္.....
 |
| ေစတီေတာ္ႀကီးအား အေရွ့ေျမာက္ရင္ျပင္မွ ဖူးျမင္ရပံု (၂၀၁၀၊ စက္တင္ဘာ) |
ေလးေထာင့္ပစၥယံသံုးဆင့္ရဲ့အထက္မွာ ရွစ္ေျမွာင့္ပစၥယံ(Octagonal Terrace) တဆင့္၊ စက္၀ိုင္းပံုပစၥယံ (Circular Terrace) တဆင့္ စီျပီးလ်င္ႀကီးမားတဲ့ ေခါင္းေလာင္းေတာ္ႀကီး ( Bell-Shaped Dome) ကို ဘီလူးပန္းကိုက္(Ogres holding festoons in the mouths) ၊ ရင္ဖဲြ့စည္း(Belt)၊ စိန္ေတာင္ (Dado)၊ ပန္းဆဲြမ်ား (Friezes) ႏွင့္အတူ တင့္တယ္စြာ တန္ဆာဆင္ထားပါတယ္.....
 |
| ေစတီေတာ္ႀကီးအား အေရွ့ေျမာက္ရင္ျပင္မွ ဖူးျမင္ရပံု (၂၀၁၀၊ စက္တင္ဘာ) |
၄င္းတို့အထက္တြင္ ေဖာင္းရစ္(Conical Spire)၊ ငွက္ေပ်ာဖူး(Banana Bud)၊ ထီးေတာ္(Umbrella or the crown) ၊ ငွက္မ်က္နားေတာ္(the Vane)၊ စိန္ဖူးေတာ္ (Diamond Bud)တို့ႏွင့္ ေစတီေတာ္အဂၤါရပ္ မ်ားႏွင့္ ျပည့္စံုစြာ ပါရိွပါတယ္.....
 |
| ေစတီေတာ္ႀကီးအား တတိယပစၥယံ နတ္ေလွခါးမွ ဖူးျမင္ရပံု (၂၀၁၀၊စက္တင္ဘာ) |
 |
| ေစတီေတာ္၏ ေခါင္းေလာင္းေတာ္ႏွင့္ အေပၚပိုင္းအား ဖူးျမင္ရပံု (၂၀၁၀၊စက္တင္ဘာ) |
|
၄င္းအျပင္ ေစတီေတာ္ တတိယပစၥယံမွႀကည့္လ်င္ ပရ၀ုဏ္အတြင္းရိွ ေစတီပုထိုး သိမ္ဇရပ္ အမ်ိဳးမ်ိဳးႏွင့္ ပတ္၀န္းက်င္ရွဳခင္းမ်ားကိုလည္း သာယာဖြယ္ ေတြ့ျမင္ခံစားႏိုင္ပါတယ္.....
 |
| အေရွ့ဘက္အာရံုခံတန္းေဆာင္းႏွင့္ ပတ္၀န္းက်င္ ေစတီပုထိုး သိမ္ဇရပ္မ်ား (၂၀၁၀၊ စက္တင္ဘာ) |
 |
| အေရွ့ေတာင္ဘက္ရိွ အလွဴခံမ႑ပ္ႏွင့္ ပတ္၀န္းက်င္ ေစတီပုထိုး သိမ္ဇရပ္မ်ား (၂၀၁၀၊ စက္တင္ဘာ) |
 |
| တတိယပစၥယံမွ ေတြ့ျမင္ႏိုင္သာ တုရင္ေတာင္စြယ္ေတာ္ျမတ္ေစတီေတာ္ ႏွင့္ နန္းျမင့္ေမ်ွာ္စင္(၂၀၁၀၊ စက္တင္ဘာ) |
 |
| တတိယပစၥယံ စႀကၤပတ္လမ္း (၂၀၁၀၊စက္တင္ဘာ) |
 |
| အေနာက္ေျမာင့္ေထာင့္ရိွ သိမ္ဇရပ္မ်ားႏွင့္ အတူ ေနာက္ခံဧရာ၀တီျမစ္ (၂၀၁၀၊စက္တင္ဘာ) |
ေစတီေတာ္ႀကီးပရ၀ုဏ္ အတြင္းတြင္လည္း ျမန္မာဗိသုကာလက္ရာမ်ားႏွင့္ တန္ဆာဆင္တည္ေဆာက္ ထားေသာ ေစတီ ပုထိုး တန္ေဆာင္း သိမ္ ဇရပ္မ်ားစြားတို့ကိုလည္း အံ့မခန္းဖြယ္ ျမင္ေတြ့ႏိုင္ပါတယ္.....
 |
| အေရွ့ဘက္ေႀကးဂူတိုက္(၂၀၁၀၊စက္တင္ဘာ) |
 |
| ေျမာက္ဘက္ေႀကးဂူတိုက္အနီးရိွ ေရွးေဟာင္းသစ္သားတန္ေဆာင္း(၂၀၁၀၊စက္တင္ဘာ) |
 |
| ရပ္ေတာ္မူတန္ေဆာင္း(၂၀၁၀၊စက္တင္ဘာ) |
 |
| ရပ္ေတာ္မူတန္ေဆာင္းအတြင္း အလွဆင္ထားေသာ သစ္သားမ်က္ႏွာက်က္(၂၀၁၀၊စက္တင္ဘာ) |
 |
| ေလ်ာင္းေတာ္မူ အုတ္တန္းေဆာင္း (၂၀၁၀၊စက္တင္ဘာ) |
 |
| အလွဴခံဌာန ႏွင့္ ထီးေတာ္ေဟာင္းျပခန္း(၂၀၁၀၊စက္တင္္ဘာ) |
 |
| ေတာင္ဘက္ေႀကးဂူတိုက္အနီးရိွ ရုပ္စံုတန္ေဆာင္း(၂၀၁၀၊စက္တင္ဘာ) |
 |
| ရုပ္စံုတန္ေဆာင္းအတြင္းရိွ သစ္သားပန္းပုလက္ရာမ်ားႏွင့္ မွန္စီေရြွခ်တိုင္ႀကီးမ်ား(၂၀၁၀၊စက္တင္ဘာ) |
 |
| အေနာင္ေတာင္ေထာင့္ရိွ သူအိုသူနာတန္ေဆာင္း(၂၀၁၀၊စက္တင္ဘာ) |
 |
| သူအိုသူနာတန္ေဆာင္းအတြင္းရိွ ရုပ္ႀကြမ်ား(၂၀၁၀၊စက္တင္ဘာ) |
 |
| ေတာင္ဘက္ေစာင္းတန္းအနီးရိွ စႀကၤဦးဂူဘုရား(၂၀၁၀၊စက္တင္ဘာ) |
|
 |
| အရွ့ပနက္သဲဂူဘုရား(၂၀၁၀၊စက္တင္ဘာ) |
 |
| ရွင္ဥပဂုတၱ အုတ္တန္ေဆာင္း(၂၀၁၀၊စက္တင္ဘာ) |
 |
| ေစတီေတာ္ႀကီး၏ ပံုရိပ္ကို ဖူးေျမာ္ႏိုင္ေသာ ေရခ်ိန္တြင္း(၂၀၁၀၊ စက္တင္ဘာ) |
|
 |
| ေစတီေတာ္ႀကီး၏ ပထမဆြမ္းဦးသပိတ္မ်ား (၂၀၁၀၊စက္တင္ဘာ) |
 |
| ရင္ျပင္ေတာ္ရိွ ေခါင္းေလာင္းတန္းမ်ား(၂၀၁၀၊စက္တင္ဘာ) |
 |
| ရင္ျပင္ေတာ္တစ္ေနရာမွာ..(၂၀၁၀၊စက္တင္ဘာ) |
 |
| တစ္ႏွစ္ပတ္လံုးပြင့္သည္ အဆိုရိွေသာပန္းခေရပင္(၂၀၁၀၊စက္တင္ဘာ) |
မည္သို့ပင္ဆိုေစကာမူ.......
ေ၇ြွစည္းခံုေစတီေတာ္ျမတ္ႀကီးနွင့္တကြ ပရ၀ုဏ္အတြင္းရိွ ေစတီပုထိုး တန္ေဆာင္း သိမ္ဇရပ္အမ်ိဳးမ်ိဳးတို့၏
ဗိသုကာလက္ရာမ်ားမွ ေဖာ္ျပမကုန္ႏိုင္ေအာင္မ်ားျပားလွပါတယ္...
ခင္မင္ရေသာ မိတ္ေဆြမ်ားအေနႏွင့္ ပုဂံကို ေရာက္လ်င္ ေရြွစည္းခံုေစတီေတာ္ႀကီးကို သြားေရာက္ဖူးေျမာ္ျပီး ျမန္မာ့ဗိသုကာလက္ရာမ်ားကို ေလ့လာခံစားလွည့္ႀကပါလို့ ဖိတ္ေခၚရင္း.......
(*Project အတူတူလုပ္ခဲ့ႀကတဲ့ သူငယ္ခ်င္းေတြကိုလည္း အထူးေက်းဇူးတင္ပါတယ္)
(ဆန္းစေေန၀န္း)
